hystoblog

‘karriders’

Noem Wietske de Boer – Wiersma en menig Westergeastmer weet dan dat het over een vrouw gaat die, veelal in dichtvorm, een schat aan verhalen en anecdotes over hun dorp heeft achtergelaten.

Wietske werd op 19 januari 1894 geboren in het gezin Jabik Wierds Wiersma [1851 – 1936] en Antsje Wibbes Hoekstra [1855 – 1943]. Haar vader was van 1894 tot 1917 de laatste kastelein van ´De Trije Romers´.

Libbe Meijer [collectie Foestrumer Archief]

Wietske stond in haar anecdotes zo nu en dan ook heel kort even stil bij ‘karriders’. Veelal mannen die er op uit waren met de hondenkar. En die bij haar ouders in de herberg langskwamen. Op bijgaande foto Libbe Meijer met zijn hondenkar [de hond liep ónder de kar]. Libbe werd in Westergeest geboren op 01 juli 1864. Hij overleed op 11 december 1944 te Oudwoude.

Veehandelaren zoals David Kloosterman en ‘greate’ Gerke Kamminga kwamen ’s ochtend rond elf uur in ‘De Trije Romers’ voor een “lyts slokje”. Zo’n “lyts slokje” kostte destijds één stuiver.
In het voorjaar kwamen daar de handelaren in kalveren uit Driesum bij. Zij gingen met de hondenkar langs de boeren. Wietske noemt “Germ Uilkes [Dijkstra] soannen, Hedzer en Hindrik Raap”. Ze kwamen even bij elkaar in ‘De Trije Romers’ om vervolgens naar Dokkum te gaan om de gekochte kalveren te verkopen.
Of Pieter Ruwersma en Westra. Zij “sutelen mei in hûnekarre boadskippen út”.

Het was in die tijd heel gewoon dat er handelaren langs de deuren gingen. Niet alleen weduwen en mannen die om de één of andere “krupsje” niet konde werken. Ook Westereenders. Die hadden koopmansbloed! Zo herinnert Wietske zich een jongen met een touw vol knijpers over zijn schouder. Een kind nog. Wietskes’ moeder Antsje vroeg de knaap of er met zijn handel nog wat werd verdiend. Zijn antwoord was klip en klaar: “Jo moatte sa mar tinke, frou; in lytse handel is altyd better dan in grutte lep!”.

Moeder Antsje Wiersma had een groot meelevend vermogen en heeft menig bezoeker aangehoord. En terechtgewezen.
Een Westergeastmer die vanaf de Buitenposter markt nog even ‘De Trije Romers’ binnenkwam vóór hij naar huis liep, werd door haar aangesproken. “Better dronken dan gek, Antsje” was zijn antwoord. Maar moeder Antsje Wiersma liet het daar niet bij en nodigde hem uit aan “de greate tafel” en gaf hem koffie en broodjes. “Ziezo, nu merken ze er daar in Westergeest niets meer van”.

Wietske verwoorde het voorval in één van haar gedichten:

En kaem dr ris in persoan
Dy djip yn it gleske sjoen hie
Krige wl kofje en in flaubyt
Ta hy wer by syn sûp en stút wie

Mar woe er net nei har hearre
Dan wie har koart beskie
– Fan my gjin sterke drank
‘k soe my skamje dat ik ’t die

Heeft u ook ‘karriders’ met een hondenkar gekend? Weet u verhalen of anekdotes over ‘karriders’? Ik hoor het graag voor mijn onderzoek naar ‘karriders’ in noordoost Fryslân.

Meer over de ‘karriders’ op mijn blog over deze “swalkers“.

Advertenties

‘Case’ Zuidema

‘Case’ [Kees] Zuidema [collectie Foestrumer Archief]

De start van dit stukje begint op Facebook. Er staat op de facebookpagina van Oud Kollumerzwaag en Veenklooster een oproepje. Van Annie Meijer – Zuidema. Zij was op haart beurt door Savannah Zuidema vanuit Amerika gevraagd of zij misschien familie was van Kornelis Zuidema. Savannah wil graag wat meer over haar grootouders weten.
Het blijkt te gaan om Kees Zuidema uit De Dôle, zoon van Cornelis Zuidema en Hiltje Kempenaar. Broer van de “eeuwige vrijgezellen” Willem en Gerrit [“Gjet”] Zuidema.
Vader Kornelis Zuidema was schipper en op geboren 10 december 1874 te Eestrum. Hij was getrouwd met Hiltje Kempenaar, geboren 5 januari 1892 te Westergeest.

Samen kregen ze negen kinderen:

  • Ibeltje geboren 16 februari 1912 te Westergeest
  • Willem geboren 24 september 1913 te Westergeest
  • Jantje geboren 22 december 1914 te Westergeest
  • Wietske geboren 25 Januari 1917 te Westergeest
  • Heine geboren 12 maart 1918 te Westergeest
  • Hendrikje geboren 29 februari 1920 te Westergeest
  • Gerrit geboren 7mei 1923 te Westergeest
  • Martje geboren 19 mei 1926 te Westergeest
  • Kornelis [Kees] geboren 21 november 1933 te Kollumerzwaag

De familie heeft gewoond aan de Sweagerfeart in De Dôle. Broer Gerrit Zuidema was een bekende man in ons dorp. Zijn rustige manier van praten staat mij nog in het geheugen gegrift. Hij had land in Westergeest en kwam zodoende vaak door Westergeest fietsen. Broer Willem Zuidema was aardappelboer.
En Cornelis [Kees] Zuidema haalde tot 1957 de melkbussen op. Twee maal per dag, zeven dagen per week werden die van en naar Huisternoord gebracht. Tot Titus van Wieren de rit in 1957 overnam. Cornelis [Kees] Zuidema emigreerde toen naar Amerika en werd ‘Case’ Zuidema. Zijn trekker liet hij achter. Die nam Titus over, waardoor Titus één van de eersten in Westergeest werd met een trekker.

In Amerika ging hij op boerderijen werken en verhuisde uiteindelijk in 1973 naar Tillamook. Daar kwam zijn droom uit en werd hij zelf boer. Mogelijk is hij de Sweagerfeart nooit vergeten want zijn passie voor het vissen werd speciaal genoemd na zijn overlijden op 31 maart 2017.
Case Zuidema was een familieman. En Nederlander in een ver land. Op de bumper van zijn auto had hij een stikker geplakt: “You can tell a Dutchman, but you can’t tell him much.”

Door zijn overlijden werd bij zijn kleindochter de nieuwsgierigheid gewekt. En startte haar zoektocht naar familie in Fryslân.

Weet u meer te vertellen over ‘Case’ Zuidema? Of foto’s die bij deze ‘post’ geplaatst kunnen worden? Help dan mee om onze dorpsgeschiedenis completer te maken en reageer.

bronnen:

“.. ik scil dy smoare …”

Leeuwarder Courant, 26 april 1917

Het zijn woorden die honderd jaar geleden werden uitgesproken. Tijdens een heftige ruzie. Op 19 februari 1917. Het Nieuwsblad van Friesland geeft een inkijkje in de gebeurtenis: “’t Kwam door de woning. Die was den 32-jarigen Thijmen de V. door zijn huisbaas, Hendrik Leistra, opgezegd. Woede bij Thijmen, […]”.

Hendrik Leistra was veehouder en woonde op de Wâlddyk onder Westergeest. Hij werd in Niawier geboren op 12 juli 1885 en zal met zijn ouders Klaas Douwes Leistra en Rinske Spar van der Hoek meeverhuist zijn naar de Wâlddyk.
Daar trof het noodlot toen “tijdens een kort, maar hevig onweder” de boerderij in april 1910 door de bliksem werd getroffen. En totaal afbrandde. “Door den fellen wind kon zoo goed als niets gered worden en kwamen o.m. negen koeien in de vlammen om”. Enkele weken later kwam vader Klaas Douwes Leistra te overlijden. Op 4 juli 1910 in “huizinge A86”. Uit de rouwadvertentie in de Leeuwarder Courant blijkt dat zijn oudere broer en zus dan al het huis uit zijn. Hendrik bleef alleen achter bij zijn moeder Rinske Spar van der Hoek.

Tot Hendrik in november 1911 trouwde met de 26-jarige Janke Hulshoff [1885 – 1961] uit Surhuisterveen. En het ziet er naar uit dat zij zich ook vestigden aan de Wâlddyk onder Westergeest.

Hendrik lijkt een bemiddeld man te zijn geweest. In 1915 was hij mede koper van een stuk bouwland te Niawier, zijn geboortedorp. Daarnaast lijkt hij in Westergeest een woning te hebben gehad. Die hij verhuurde. Ik weet [nog] niet welke woning dat is geweest. Duidelijk is wel dat hij als huisbaas genoemd werd toen hij in februari 1917 polshoogte kwam nemen bij het snoeien van de bomen. Bij dit huis.
De Leeuwarder Courant schreef op 26 april 1917 dat “hij zijn orders uitdeelde aan één der bewoners”. Toen verscheen Thijmen de V. “eensklaps voor hem en mishandelde hem zoo pijnlijk, dat Leistra het niet gemakkelijk vergeten zal”.
Mogelijk woonde Thijmen toen nog in de woning, want het Nieuwsblad van Friesland schrijft: “Leistra beschouwde het werk van ’n snoeier bij de woning van beklaagde Thijmen, toen deze plots op Leistra aankwam”.

De paar gegevens die in de krant werden geschreven duiden op Thijmen de Vries. Thijmen die Vries werd geboren op 29 januari 1884 te Driesum in het gezin van Jarig Klazes de Vries en Jeltje Everts van der Wiel.

Vier jaar voor de mishandeling was hij getrouwd met de 27-jarige Korneliske van der Meer [1887 – 1975].
Samen kregen zij volgens mij vier kinderen:
 01-01-1914, Jarig
 20-04-1916, Ybele
 13-10-1917, Klaas
 12-12-1918, Grietje

Uit deze jaartallen blijkt dat zijn vrouw Korneliske ten tijde van de ruzie zwanger was. En ze hadden twee kleine kinderen.
Streed Thijmen voor zijn gezinnetje?

Hoe dan ook, er ontstond een woordenwisseling, die 19de februari 1917. Tussen boer Leistra en arbeider de Vries. Een woordenwisseling om 30 gulden. Een heftige woordenwisseling die uitliep op geweld – “Thijmen moet Leistra hebben aangegrepen. Met alle kracht. Later zaten de afdrukken van Thijmens nagels in Leistra’s vleesch. Om van blauwe plekken maar te zwijgen. Leistra kreeg ook nog een slag tegen z’n kinnebak”.

“… Ik lit dy net los … ik scil dy smoare … Ik kin dy wol yn’e kop bite … as ik dy by dei ef by nacht tsjin kom … oeral is wetter … !”.

Het zijn deze en dergelijke “verschrikkelijkheden” die Thijmen deels ontkende. Bovendien zou Leistra ook niet “werkeloos” zijn gebleven. De hele ruzie komt voor de rechter. En Thijmen krijgt straf.

  • Thijmen de Vries overleed op 22 mei 1965. Hij en zijn vrouw liggen te Kollum begraven.
  • Henrik Leistra overleed op 10 mei 1961. Drie maanden later stierf ook zijn vrouw Janke, op 23 augustus 1961.

Weet u meer te vertellen over deze gebeurtenissen of heeft u foto’s van de familie Leistra of de Vries? Ik hoor het graag en plaats een reactie onder deze ‘post’

bronnen:

Libbe Meijer

  • Geboren op 01 juli 1864 te Westergeest
  • Overleden op 11 december 1944 te Oudwoude

Libbe Meijer [collectie Foestrumer Archief]

Een wazige foto van een eenvoudige man. Een petroleumverkoper. Een glimmende pet op zijn hoofd, passend bij zijn vak. De mouwen van zijn jas nét iets te kort. Zijn petroleumhandel staat op zijn kar. Een hondenkar. Onder de kar is de hond te zien.

Over de kar heen is een bord bevestigd. Ik denk daarop te lezen dat de man in dienst is van de petroleummaatschappij “De Automaat”. Het [verplichte] bord aan de zijkant verraad wie hij is: L. Meijer – Libbe Meijer.

De foto komt van het Foestrumer Archief. Onder de foto staat: “Libbe Meijer met zijn hondenkar. Niet zeker is of hij ook in Westergeest kwam. Een zoon van hem, Douwe Meijer had later ook de petroleumhandel”. Dat geeft een aanknopingspunt om te achterhalen wie deze Libbe Meijer is. Want op 19 maart 1910 krijgt ene Libbe Meijer in Twijzel, Achtkarspelen een zoon Douwe. Met die gegevens kon ik verder zoeken.

Libbe Meijer werd te Westergeest geboren in het gezin van arbeider Kornelis Libbes Meyer en Antje Durks Rozendaal. Op 22 mei 1897 trouwde Libbe met de 27-jarige Trijntje van der Veen. Trijntje was te Driesum geboren op 08 februari 1870. Bijna één jaar later krijgen ze samen een zoon:

  • 18-05-1898, Kornelis [† 22-08-1987]

Maar dat slaat het noodlot toe. Wat er precies is gebeurd is niet meer te achterhalen, maar Trijntje kwam te overlijden. Op 02 augustus 1898. Nog geen anderhalf jaar na hun huwelijksdag. Achtentwintig jaar jong.

Libbe bleef achter met een klein kind. Een baby nog. Het kind zal ook de warme zorg van naaste familie hebben gekregen. Want Libbe zal hebben moeten werken en een klein kind kon dan niet met hem mee.

 

Het duurde nog bijna zes jaar voordat arbeider Libbe weer in het huwelijk trad. Hij trouwde op 26 maart 1904 met de 28-jarige Janke Riemersma [1875 – 1950]. Op twee na werden hun kinderen allemaal in Westergeest geboren:

  • 10-01-1905, Willem [† 1994]
  • 02-07-1906, Durk [† 1993]
  • 16-06-1908, Romke [† 1989]
  • 19-03-1910 Twijzel, Douwe [† 1910, nog geen tien dagen oud]
  • 30-07-1911, Vokeltje [† 1986]
  • 12-05-1913 Triemen, Antje [† 2013]
  • 05-04-1915, Douwe [† 1986]

Renze Petersohn komt met een interessant gegeven. Waaruit blijkt dat Libbe en Janke volop in het leven stonden: in hun huis vol tieners en pubers werd ruimte gemaakt voor twee pleegkinderen. Per 25 februari 1925 kwamen:

  • Koendert Groen [geboren op 06-03-1916 te Vinkega, † 1993]. Koendert vertrok per 24 april 1931 naar Leeuwarden. Hij kwam daar waarschijnlijk in een kindertehuis terecht.
  • Harm Groen [geboren op 29-03-1920 te Noordwolde, † 2000]. Harm werd per 03 april 1934 geplaatst in een kindertehuis van de Martha Stichting te Alphen aan de Rijn.

Zo ontvouwde zich langzaam het levensverhaal van Libbe Meijer. Op hoofdlijnen, maar voldoende om respect te krijgen voor de man die – denk ik – op deze wazige foto staat afgebeeld.

Weet u meer te vertellen over Libbe Meijer? Hebt u foto’s die bij deze ‘post’ geplaatst kunnen worden? Help dan mee om onze dorpsgeschiedenis completer te maken en reageer.

Bronnen:

Deze ‘post’ is ook geplaatst op mijn blog over hondenkarren.

gerooide boom bij Landlust

grafsteen Jacob Jacobs en Antje Teernstra [collectie http://www.graftombe.nl]

Akke Pieters Teernstra was een dochter van Pieter Aedsges Teernstra (landbouwer en lid van de gemeenteraad van de gemeente Oudwoude) en Janke Klazes Monsma. Akke is op 17 mei 1818 voor de kerk getrouwd met Jakob Jakobs Dijkstra, zoon van Jakob Jakobs Dijkstra en Aaltje Jeltes Bouma.
Na het overlijden van zijn schoonvader gaat Jakob op de Weerdeburen aan de Wouddijk onder Westergeest wonen. Ze huurden de plaats eerst ook van Bote Eskes en na diens overlijden van zijn dochter Martjen Eskes, getrouwd met Hermannus Klugkist Hesse te Kollum. Ze kochten geregeld land aan. In 1857 kochten ze het z.g. eiland, ontstaan door de doorsnijding van het Dokkumer Groot Diep, waardoor 7,40 Ha van Oostdongeradeel werd afgesneden.
Na het overlijden van Jakob Dijkstra in 1859 houdt Akke Pieters de plaats, eigendom van Martjen Eskes, aan met behulp van haar zoon Pieter en na diens overlijden in 1860 met haar zoon Jakob. Bij zijn huwelijk met Jantje van Kleffens werd de nieuwe plaats, “Veldzicht” genaamd, door Jakob aanvaard en hij ging er wonen. Akke had deze voor hem laten bouwen voor fl. 11.000,-. Akke vertrok naar het dorp Westergeest, naar een stelpwoning, die het echtpaar al in 1845 had gekocht. Bij de nieuwe plaats werden de landerijen gevoegd, die Akke en haar man in de loop der tijden hadden gekocht. Waaronder ook het eiland en het land dat ze van haar vader had geërfd. Akke woonde nog vier jaar te Westergeest, waar ze ook is begraven.

ca. 1910, Douwe Kornelis Beintema, Akke Jacobs Dijkstra en zonen Kees en Jacob [collectie Erik Dijkstra]

Door het oprichten van het waterschap “Weerdeburen”en het plaatsen van een watermolen heeft Jacob Dijkstra zijn laag gelegen weilanden in sterk verbeterde toestand gebracht. Maar het gaat het echtpaar niet voor de wind. Zowel financieel als persoonlijk. Na het overlijden van zijn vrouw Jantje en dochter Janke in 1887, komt Jakob twee jaar later te overlijden. De boerderij wordt gekocht door Akke Jacobs Dijkstra, die gehuwd is met Douwe Kornelis Beintema (overleden in 1929). Het eiland wordt gekocht door Douwe Alberts Beintema. De landerijen worden verdeeld over meerdere kopers.
In 1930 wordt de boerderij gehuurd door Jan Harm Witzenburg. Akke en haar man gingen wonen in Engwierum. Akke Beintema was een flinke vrouw. Gek op schaatsen. Als ze iets in haar hoofd had gebeurde dat ook. Ze probeerde ieder jaar boer Witzenburg te bezoeken.

Nog een leuke anekdote; in 1947 wilde ze een bezoek brengen aan Friesland vanuit haar woonplaats Bussum. Ze wilde logeren op Landlust bij boer Witzenburg. Tot zijn grote ontsteltenis, want hij had niet gedacht Akke nog in Westergeest te zien. Ze hadden zonder haar toestemming een boom geveld. Daar hadden ze in de koude oorlogswinters warmte van gehad. Met man en macht hebben ze een boom verplaatst en tijdelijk op de oude plek gezet. Bladeren waren er nog niet aan de bomen. of ze het gemerkt heeft weten we niet. Ze heeft niets gezegd!

Na haar overlijden in 1951 is de boerderij naar haar zoon Jakob Beintema gegaan.
Bron: Kineke Beintema

Deze ‘post’ is geschreven door Erik Dijkstra. Erik schrijft en publiceert [ook] op zijn website www.ferline.nl.

Maar ook nu kunt u reageren op deze post. Met aanvullingen of illustraties. Help ons onze [dorps]geschiedenis completer te maken.

 

boerderij Landlust

Jan Harm Witzenburg was mijn grootvader. Ik ben op zoek naar een foto van de boerderij waar hij met zijn gezin [inclusief mijn moeder Fintje Witzenburg] heeft gewoond [de vraag kwam binnen als reactie bij de ‘post’ “2 foto’s“].


Landlust [foto Landlust uit de collectie van Erik Dijkstra, rode pijl geeft de foto-richting aan, vanaf de Weardebuorsterwei in noordelijke richting]

Landlust. Of, zoals het eerder heette, Veldzicht. De boerderij werd in 1863 gebouwd door Akke Pieters Teernstra [overleden 18|03|1867], de moeder van de in 1889 verdronken Jakob Jakobs Dijkstra. Akke was getrouwd met ook een Jacob Jacobs Dijkstra, geboren te Munnekezijl in 1789 en is in 1859 in Westergeest begraven. Hij ligt daar nog steeds met zijn vrouw, twee zoons, schoondochter en twee kleinkinderen.

Leeuwarder Courant, 24-09-1895

In de Leeuwarder Courant van 24 september 1895 staat een advertentie. Vanwege een “Belangrijke Verkooping […] van de uitmuntende GREIDPLAATS, ‘Landlust’, aan den wouddijk en Grindweg onder Westergeest”. Volgens die advertentie was de boerderij in gebruik bij Erven Jacob Dijkstra.

Op 12 oktober 1895 werd Landlust verkocht aan Douwe Kornelis Beintema. Want Douwe had grootse plannen: op 07 mei 1896 ging hij trouwen met de 28-jarige Akke Jacobs Dijkstra. Akke was de dochter van Jacob Jacobs Dijkstra en Jantje Eelkes van Kleffens. Landlust blijft daardoor dus in de familie.

In 1930 werd Landlust verhuurd. Aan Jan Harm Witzenburg [geboren te Wijns op 16 juli 1898]. Jan trouwde met Antje van der Meer [geboren op 31 januari 1897]. Zij kregen 3 kinderen

  • 1922, Trijntje
  • 1925, Fintje
  • 1937, Harmen

Jan Harmen en Antje Witzenburg – van der Meer met hun kinderen Trijntje, Fintje en Harmen [collectie A. A. Reitsma]

Bronnen:

Weet u meer over Landlust, hebt u foto’s of ander materiaal? Wilt u dan helpen om deze geschiedenis ook completer te maken. En reageer op deze ‘post’.

Thymen Teakes Damstra en Pietje Hoekstra

Oranjefeest in Driesum [collectie facebook Âld Driezum / WÂlterswâld]

Oranjefeest in Driesum [collectie facebook Âld Driezum / WÂlterswâld]

Op de Facebookpagina van Âld Driezum – Wâlterswâld kwam ik deze ‘update’ tegen, die ik hier met toestemming plaats.  

Oranjefeesten in Driezum – Wâlterswâld rond 1935. Van Wieger Jacobs [fan Mark en Akke] kregen we deze bijzondere foto met muziekvereniging Excelsior als onderdeel van de optocht.

De foto is genomen op de bakkershoek in Wâlterswâld met op de achtergrond het huis van Wybren van der Veer [1892-1941] die in 1916 getrouwd was met Merkje [Murkje] de Vries [1892-1989] van Ikkerwâld. Zoon Bearend [Bean kapper] woonde er zijn leven lang [1919-1979]. Nu woont de familie Teade en Marieke Lijzenga in dit huis. Zij konden ons vertellen dat het huis in 1932 is gebouwd.

Van de muzikanten herkennen we de tromslager [naast de man met het vaandel]. Het is Thymen Teakes Damstra [1886-1952] uit Driezum die in 1911 was getrouwd met Pietje Hoekstra [1888 -1972] uit Westergeest.

[collectie Âld Driezum - Wâlterswâld]

[collectie Âld Driezum – Wâlterswâld]

Tot zover de ‘update’ op de facebookpagina.


Pietje Hoekstra werd geboren in het gezin van Hart Hoekstra en Minke Loonstra.

Ik heb nog niet een heel helder beeld kunnen krijgen van het gezin Thymen en Pietje. Nadat ze op 03 juni 1911 in het huwelijk traden kregen ze op 14 augustus 1912 een meisje: Minke. In het najaar van 1918 staat het gezinsleven werkelijk helemaal op de kop:

  • op 24 oktober 1918 kwam Minke op 6-jarige leeftijd te overlijden.
  • in de week daarna [exacte datum heb ik nog niet] werd zoon Harry geboren.
  • enkele weken later werd kwam hun 21-maanden jonge zoontje Teake te overlijden

En dan stuurt Auke Postma een reactie. Met foto’s.

Pietje Damstra - Hoekstra [collectie Auke Postma]

Pietje Damstra – Hoekstra [collectie Auke Postma]

thymen-damstra

Thymen Damstra [collectie Auke Postma]

De beide kinderen die zo jong zijn gestorven bezweken aan de Spaanse Griep.

Nog niet alle geboortedata van de andere kinderen zijn bekend:

  • 26 augustus 1920 – Teake. Trouwde met Anne van de Wiel. Hij is de grondlegger van de Koninklijke Damstra. Hij overleed op 01 februari 1997.
  • Harry – trouwde met Janke. Hij kon alles repareren “waar een stekker aan zat
  • 12 mei 1922 – Minke, trouwde met Kramer. Minke overleed op 12 juli 2006.

Auke sluit zijn reactie af met een mooie opmerking: “Ik ha heart dat in oerpakesizzer fan Thymen Damstra de Fokkema’s Pleats kocht hat. Dan is de cirkel van rûn“.

bronnen:

Nu u? Weet u meer over Thymen Teakes Damstra en Pietje Hoekstra? Wilt u dan reageren en helpen om onze dorpsgeschiedenis completer te maken?

Ondergedoken in Kollum …

Wij zijn op zoek met een vriendin naar informatie over de oorlogsjaren van Hendrik Harm Koets en Maarten v.d. Bij die ondergedoken zaten bij de familie v.d. Bij, Voorstraat 2, Kollum. Beide mannen waren ontsnapt uit een gevangenentransport vanuit de Blokhuispoort, Leeuwarden naar Port Natal, Assen ergens eind 1944 / begin 1945. Ondergedoken op Voorstraat 2, Kollum hebben ze een indrukwekkende begrafenis stoet voorbij zien komen op 2 februari 1945 in aanwezigheid van hoge Duitse militairen.


 


TRESOAR reageerde: Ik heb de volgende gegevens in de inschrijfregisters van de gevangenis te Leeuwarden gevonden.

Gevangeniswezen Leeuwarden: Hendrik Harm Koets, geboren op 23 december 1917 te Bellingwolde. Veroordeeld op 20 oktober 1944, op last van/door Sicherheitspolizei, Einsatzkommando te Leeuwarden ingesloten op 20 oktober 1944, Ter beschikking van de Opperwachtmeester Meekhof op 5 november 1944. Opm.: Doortrekkend

Gevangeniswezen Leeuwarden 1943: Marten Jan van der Bij, geboren op 2 oktober 1919 te Kollumerland. Ingesloten op 26 januari 1943 wegens overtreding artikel 8. Distributieregelingsbeschikking op last van Wachtmeester der marechaussee te Buitenpost, als zodanig hulpofficier van justitie. Uitgeschreven op 26 januari 1943

Bronnen:

  • Toegang 50-02, inventarisnummer 88,
  • Gevangeniswezen supplement, Huis van Bewaring
  • Register van inschrijving voor voorlopig aangehoudenen, 1940-1955

Nieuwsblad van Friesland, 14 februari 1945

De begrafenisstoet die de beide mannen zagen, is waarschijnlijk de begrafenis geweest van Jan Feitsma  [Kollum, 22 januari 1884 – Amsterdam, 2 februari 1945] was een Nederlands NSB’er en procureur-generaal in Amsterdam. Hij werd op straat door een verzetsman op een fiets doodgeschoten. Zijn jongere broer Gerben Feitsma was tijdens de oorlogsjaren NSB-burgemeester in Kollumerland en Nieuw Kruisland.

Als represaille voor de aanslag schoten de Duitsers bij de fusilladeplaats Rozenoord aan de Amsteldijk op 7 februari vijf Amsterdammers dood, waaronder twee leden van de rechterlijke macht.


Weet u meer over Hendrik Harm Koets en Marten Jan van der Bij, hebt u foto’s of ander materiaal? Wilt u dan helpen om deze geschiedenis ook completer te maken. En reageer op deze ‘post’.

Klaas Kooistra, de schillenboer

Klaas en Willemke Kooistra [collectie Foestrumer Archief]

Klaas en Willemke Kooistra [collectie Foestrumer Archief]

Johannes Schotanus heeft tijdens Foestrumers Fertelle een opsomming gegeven van de boeren in Westergeest. Hij kwam bij de meeste boeren aan huis met het “jildpûdsje” en herinnert zich de namen van de boeren binnen de bebouwde kom. Soms met slechts één koe. Soms met [wat] meer.

Samen met Minke Adema, Froukje Bijlstra – van der Haak, Derk Kloet en Geert Postma werden eind 2016 herinneringen daaraan opgehaald.

Na een opsomming van veehouders in onze bebouwde kom, stokt de opsomming even bij Klaas en Willemke. Klaas Kooistra. Klaas en Willemke

schillenboer Klaas Kooistra [collectie Foestrumer Archief]

schillenboer Klaas Kooistra [collectie Foestrumer Archief]

woonden destijds aan de Kertiersreed 5. Hun boerderijtje is al lang afgebroken.

Klaas Kooistra werd geboren te Harkema – Opeinde op 05 juni 1900. Hij had geen gemakkelijke jeugd. Zijn moeder stierf op 28-jarige leeftijd en vader overleed op 39-jarige leeftijd: Klaas werd wees toen hij 14 jaar was.

Hij trouwde op 28 mei 1927 met de 22-jarige Willemke Zijlstra [20|03|1905 – 15|10|1994], geboren en getogen in Westergeest. Ze gingen niet direct in Westergeest wonen, maar vonden eerst woning te Lutjepost en Buitenpost. Samen krijgen ze 7 kinderen. Klaas was vast en los arbeider, werkte bij de dorsmachine van Niehuis in Ulrum en was ook slikwerker. Velen in ons dorp zullen hem echter nog kennen als schillenboer. Hij haalde op de fiets de schillen op voor zijn vee.

Hij had twee koeien. Twee goeie, mooie koeien – zo gaat het verhaal. En hij was ‘wiis’ met de beesten.

Klaas overleed op 02 december 1990. Twee jaar later overleed Willemke. Ze liggen begraven op het kerkhof te Westergeest.

Nu u? Weet u meer te vertellen over “Klaas en Willemke”? Wilt u dan reageren en onze dorpsgeschiedenis helpen completer te maken?

initialen in kerktoren

inscriptie kerktoren Westergeest [collectie Heine Steenstra]

inscriptie kerktoren Westergeest [collectie Heine Steenstra]

In de kerktoren staat een “handtekening” in de balken gekerfd. Duidelijke letters en een duidelijke boodschap. Het kost moeite om te achterhalen wie dit heeft gedaan. De inscriptie gooit  hindernissen op maar mogelijk ben ik dicht bij de ‘schrijver’ gekomen. Zonder daar voor 100% zeker over te zijn, trouwens.

Het was zoeken is naar timmerlieden van wie de achternaam met de letter -M- begint. Al eerder kwamen we zo iemand tegen: timmerman Hermanus van der Meulen. Bij hem start ik want zijn initialen HM staan mógelijk in de balk gekerfd. En al snel kom ik bij de man wiens initialen IM zijn: Jan van der Meulen.

De beide mannen die “deese maakelaar en zouder” hebben gemaakt zijn dus mógelijk Hermannus Ringer van der Meulen [1835 – 1919] en Jan Ringers van der Meulen [1832 – 1912]. Mannen die in 1870 nog geen 40 jaar oud zijn. Hun levensverhalen beginnen in één gezin. Het zijn twee broers van elkaar. Geboren in het gezin van Ringer Geerts van der Meulen [1805 – 1854] en Trijntje Jans de Wit [1809 – 1903].

 

Hermannus van der Meulen trouwde op 15 mei 1863 met Aaltje Annes de Boer. Hij was toen nog boerenknecht. Maar toen in 1865 zijn dochter Trientje werd geboren, staat ‘timmerman’ als zijn beroep in de geboorteakte.

 

Zijn oudste broer Jan Ringers van der Meulen heeft kennelijk een bewogener leven gekend. Op 08 maart 1856 “moest” hij op 23 jarige leeftijd trouwen met de dan 27-jarige Kollumer Wytske Jacobs Pomstra. Samen krijgen ze 6 kinderen:

  • 23-04-1856, Baukje
  • 15-03-1858, Ringer
  • 07-05-1859, Ringer
  • 20-06-1862 een levenloos kind
  • 25-02-1864, Trientje
  • 03-10-1865, Jacob

Na het overlijden van Wytske hertrouwde hij op 23 december 1875 met Eelkje Kloosterman [1838 – 1923]. Met Eelkje hebben we ook al eens kennis gemaakt. Met haar kreeg hij nog drie kinderen:

  • 11-09-1876, Geert
  • 08-05-1880 een levenloos kind
  • 09-03-1882, Trijntje

In 1903 geeft de dan 71 jarige timmerman Jan Ringers van der Meulen een op 20 november 1903 geboren meisje Eelke Haagsma aan. Eelkje is een buitenechtelijk kind van zijn dochter Tijntje van der Meulen. Het kind werd erkend bij huwelijk ouders d.d. 12 oktober 1907, gemeente Achtkarspelen; voornaam van de moeder wordt ook wel vermeld als “Trientje”.

Op 19 april 1912 stierf Jan Ringers van der Meulen.

Nu U? Kunt u hier meer over vertellen. Hebt u foto’s die bij deze ‘post’ passen? Wilt u dan reageren en helpen om onze dorpsgeschiedenis completer te maken? Dat kan door een reactie onderaan deze pagina. 

bronnen