hystoblog

Home » 2014 » oktober (Pagina 2)

Maandelijks archief: oktober 2014

Jacobi Boorsma – de Swart

ybele-- jacobi de zwart 36  jaar (beppe skiepke's mem)Een reünie voor de kinderen en kleinkinderen van Sikke Jelles BOORSMA [1890 – 1975] die op 24 december 1927 trouwde met de in Corberda, Argentinië geboren Dirkje WOUDWIJK [1892 – 1947]◥.

Tijdens de voorbereidingen kwam ik bijgaande foto van hun [schoon]moeder Jacobi Boorsma – de Swart  [1858 – 1936] tegen. Zij trouwde op 17 december 1887 met Jelle Sikke Boorsma [1856 – 1932].

Eén van haar kinderen was Jan, Jelle Jappes Jan◥. Jan was karrider met een hondenkar.


stamlijn

  1. Sicke Gabes [ca. 1680 – ?] vader van
  2. Pytter Sikkes [1712 – 1749], trouwde vóór 1747 met Hijlkjen Geerts [ca. 1720 – 1749], ouders van
  3. Sikke Pieters BOORSMA [1753/1754 – 1840], trouwde met Tjettje Sierds POSTMA, ouders van
  4. Gabe Sikkes BOORSMA [1792 – 1860], trouwde in 1822 met Aaltje Jelles HOFSTRA [1794 – 1860], ouders van
  5. Sikke Gabes BOORSMA [1816 – 1866], trouwde in 1842 met Ytje Gerrits NOORDMAN [1822 – 1896], ouders van
  6. Jelle Sikkes BOORSMA [1856 – 1932], trouwde in 1887 met Jacobi de SWART, ouders van
  7. Sikke Jelles BOORSMA [1890 – 1975], trouwde in 1927 met Dirkje WOUDWIJK [1892 – 1947]

Jan Roelofs en Wemeltje STEENSTRA – DIJKSTRA

1904-10-13, Jan Roelofs en Wemeltje Steenstra

Jan Roelofs en Wemeltje Steenstra [foto eigen collectie]

Jan Roelofs, geboren in Westergeest op 12 oktober 1852, was een zoon van arbeider Roelof Alles Steenstra en Ytje Jeens Steenstra – Van der Schaaf.

Wemeltje werd geboren op 19 april 1858, dochter van Jan Minnes Dijkstra, een toen 30-jarige boerenarbeider in de omgeving van Metslawier, en de evenoude Grietje Jochems Algra.

Toen Jan Roelofs 25 jaar was, huwde hij op 3 januari 1878 te Metslawier met de toen 19 jarige dienstmeid Wemeltje. Onder de huwelijksacte hebben de getuigen, de beide ouderparen en Wemeltje hun handtekening gezet. De acte sluit met de woorden:”…, verklarende de jonggehuwde man op onze aanvrage geen schrijven te hebben geleerd“.

Nadat zij nog in Eestrum hebben gewoond op een boot, kwam het gezin naar Kollumerland om met hun boot af te meren in bij Oudwouder Oudzijl. Jan Roelof heeft daar naar alle waarschijnlijkheid op Âlde Maaie [1] werk gekregen in de omgeving van Oudwoude want ze worden op 13 mei 1886 ingeschreven in de gemeente Kollumerland.

Negen maanden later wordt zoon Minne geboren. In een huis!

Want Jan Roelofs heeft kennelijk goed werk geleverd bij de boer, die zijn boerenbedrijf had op de kop-hals-rompboerderij op de plaats waar nu de zogenaamde Amerikaanse boerderij staat.

Jan Roelofs werd voor zijn inzet beloond met een huisje aan de Wâlddyk onder Oudwoude. Ongeveer tegenover de boerderij. Voor een gezin dat op een boot moest wonen, zal dat een hele verbetering zijn geweest.

In april 1905 krijgen ze een brief van [schoon]vader Jan Minnes Dijkstra. Hij schrijft: “Door deze letteren laaten we U nog weten dat we nog gezond zijn. Al hoe wel dat het met mij zoms deeg op aan komp. Ik heb er nu in geen week er niets van gevoeld. Maar verleden week heb ik zoo en kram in de maag gehad. Dat ik zoo een half uur buiten kennis heb geweest. […] We zijn nu weer met maagkruiden begonen op sterke drank. Het is wel duur maar ik geloof dat het mij wel goed doet. […] En hoe gaat het nog met U kinders. Mag u nog aardig verkeeren in u nieuwe wooning”.

Op 6 juni 1918 komt arbeider Jan Roelofs Steenstra te overlijden, 65 jaar oud. Zijn vrouw Wemeltje, een eenvoudig gelovende vrouw, moet nog beleven dat de Duitsers op 10 mei 1940 haar vaderland binnenvallen. Zij sterft, 84 jaar oud, op 17 juni 1942 te Westergeest.

U kunt meehelpen om onze dorpsgeschiedenis completer te maken! Weet u meer over Jan Roelofs en Wemeltje STEENSTRA – DIJKSTRA? Hebt u foto’s? Plaats dan een reactie onderaan deze ‘post’.

Jan Roelofs werd voor zijn inzet beloond met een huisje aan de Wâlddyk onder Oudwoude [eigen collectie]

Jan Roelofs werd voor zijn inzet beloond met een huisje aan de Wâlddyk onder Oudwoude [eigen collectie]


[1] Âlde Maaie – 12 mei. Van oudsher was het in Fryslân gebruikelijk dat pachtboeren en arbeiders op deze dag van boerderij wisselden. Om praktische redenen werden daarom contracten en huwelijken vaak ook op of rondom deze datum gesloten.

Muurinscripties

muurinscripties

eindgevel ‘Cleyn Buma’ [eigen foto]

Buma - familiewapen in Cleyn Buma 1In zijn boek “Bouwkunst in Kollumerland” schrijft drs. Peter Karstkarel over Cleyn Buma [Bumawei 23]: “Het muurwerk van de boerderij laat een boeiend historisch tapijt zien. […] De schuur is in de 19e eeuw in de lengte uitgebreid en heeft nu een eindgevel met grote schuurdeuren en een staldeur met zijlicht”. In diezelfde eindgevel zijn later meerdere inscripties aangebracht

A Keuning 1892” lijkt ongetwijfeld Willem Andries Keuning [* 1827 – † 1899] te zijn, één van de bekendste bewoners die tot zijn overlijden op Cleyn Buma woonde. De Keuningsbrug over de Nieuwe Zwemmer is naar hem genoemd. In de steen daaronder staat “B Keuning” gekerfd. Ik vind het lastig om uit te vinden wie dat is geweest. Misschien wordt Baukje Tjibbes Fokkema [* 1825 – † 1904] bedoeld? Zij was immers getrouwd met Andries en droeg daarom ook de naam Keuning?

I d Boer 19” waarbij de hoofdletter I in het midden is voorzien van een ‘tussenstreep’ waardoor volgens mij de letter –J- wordt bedoeld. Het zou dan kunnen wijzen op J. de Boer, van 1900 tot 1933 gebruiker van de boerderij.

Ik denk dan aan Jan de Boer [* 1874 – † 1939], getrouwd met Aaltje Sybrens Algra [* 1874 – † 1941]. Maar daar ben ik ook niet zeker van.

Maar ik kom tot die gedachte omdat de 60-jarige Tjalling Bosgraaf, bewoner van Eelke Meinertswei 1 en dus jarenlang buurman van Jan de Boer, aangifte van zijn overleden deed. Wellicht voldeed Tjalling daarmee toch nog aan een zekere zogenaamde ‘burenplicht’◥ en zorgde hij voor het ‘afmelden’ in een tijd dat deze burenplicht in Westergeest onderwerp van een zware strijd was [geweest].

Naast deze namen kom ik ook een aantal maal de naam ‘de Jong’ tegen:

I W d Iong 1895” – ook hier weer een ‘tussenstreep’ op de hoofdletters I, waar J. W. de Jong wordt bedoeld. Het lijkt er op dat er ook een “D W de Jong” in een steen werd gekerfd [met de hoofdletter J], evenals een “R W d Iong”.

Weer geen gemakkelijke zoektocht naar wie dit zijn geweest, maar met extra  aanwijzing van mijn moeder Lieske Steenstra – van Assen kom ik een heel eind.

Eerst even een paar feiten en jaargetallen op een rijtje:

  • Mijn moeder werd geboren in het gezin van Gooitzen van Assen [* 1901 – † 1943] en Griet de Jong [* 1902 – † 1995].
  • Mijn beppe Griet de Jong werd geboren in het gezin van Jan de Jong [* 1874 – † 1915] en Sjoerdje J. Korf [* 1877 – † 1906]. Haar vier broers Jan [* 1899], Wytze [* 1901], Evert [* 1904] en Ype [* 1906] emigreerden in 1920 naar “Amerika”, de V.S.
  • Mijn overgrootvader Jan de Jong werd geboren in het gezin van Wytse Everts de Jong [* 18456 – † 1884] en Ybeltje Douwes Boskma [* 1844 – † 1887].
  • Overgrootvader Jan de Jong had een aantal broers, o.a. Douwe [* 1873] en Rienk [* 1877]. ‘Omke Douwe’ was voogd over beppe Griet de Jong en haar vier broers. Hij maakte in eerste instantie ook bezwaar tegen de emigratieplannen van de broers.

Mijn moeder vertelde dat ‘de Amerikanen’ [zoals de vier geëmigreerde broers werden genoemd] tijdens hun bezoeken aan Fryslân ook wel de eindgevel van Cleyn Buma opzochten vanwege [één van] de daarin gekerfde namen. Dat kan er op duiden dat met de drie namen ‘de Jong’ de drie broers Jan, Douwe en Rienk bedoeld worden. Drie broers, zonen van Wytse, wat kan blijken uit de letter W in de namen.

Het zijn niet alle inscripties. Er staan meer letters gekerfd in de eindgevel, maar het achterhalen van die namen is helemaal gissen.

Was het de drang om iets blijvends achter te laten? Of was het een zeker verlangen om [ooit] in één adem genoemd te worden met Willem Andries Keuning?

In ieder geval laat deze eindgevel een boeiend historisch beeld zien, een venster naar heel uiteenlopende personen en families.

U kunt meehelpen om onze dorpsgeschiedenis completer te maken! Weet u meer over deze boerderij of over de bewoners? Hebt u foto’s? Plaats dan een reactie onderaan deze ‘post’.


Deze post maakt deel uit van de QR-kuier

 

Muuranker ‘1860’

Eelke Meinertswei 5

Muurankers zijn vaak aan de buitenkant van huizen te zien en zijn bedoeld om de balken van de verdiepingsbalklaag aan de gevel te verbinden, om de gevel zo te beschermen tegen uitknikken. Soms zijn ze zo gesmeed, dat ze cijfers  voorstellen die het jaartal  van het bouwjaar weergeven.

In Westergeest zijn een paar gebouwen voorzien van zo’n ‘jaartalanker’, zoals bijvoorbeeld Eelke Meinertswei 5 – één van de monumenten die ons dorp rijk is.

In de geveltop van het voorhuis staat het jaartal 1860. Het is het bouwjaar van deze kop-romp-boerderij, die op de plek staat waar eertijds al een stelpboerderij zou hebben gestaan. Maar op de kadasterkaart 1832 staat [nog] geen gebouw ingetekend en dat roept vragen op !.

Hoe zit dat.

De grond waarop deze boerderij is gebouwd lijkt in 1832 niet bebouwde bouwgrond te zijn van landbouwer Harke Gerbens Hoekstra [1790 – 1858], landbouwer in Westergeest.

Hij trouwde in 1818 met schippersdochter Detje Wijbes Westra [1797 – 1866].

In 1831 huurt hij “een sathe en landen c.a. te Westergeest” voor Hfl 600,00 van ene “Minne Gelts de Jong te Damwoude, verhuurder, tevens als voogd over Baukje Doedes Lawerman; Jacob Doedes Lawerman te Driesum, verhuurder, tevens als toeziend voogd”.

Ik ben er nog niet helemaal achter welke sathe hier wordt bedoeld.

Op 22 november 1834 koopt Harke Gerbens voor Hfl. 852,00 een woning. Schoonvader Wijbe Martens Westra staat borg voor de aankoop.

De verkopers van deze woning zijn Rinze Rinderts Triemstra [1760 – 1842] en zijn inmiddels getrouwde dochter Baukjen Rinzes Damstra – Triemstra [1790 – 1874]. Het lijkt er op dat Rinze Rinderts zijn woning verkocht vanwege het overlijden van zijn vrouw Eelkje Aans van der Wey [1764 – 17 januari 1834]. Volgens de overlijdensacte overleed zij in huisnummer 108 en was zij kasteleinske.

Maar ook hier is het mij nog niet helemaal duidelijk om welke woning het gaat; in 1832 was herbergier Rinze Rinderts namelijk eigenaar van Trekweg 11 maar ook van wat tegenwoordig café FOESTRUM is.

Het wordt allemaal nog onduidelijker als de overlijdensactes van zowel Harke Gerbens als ook zijn vrouw Detje Wijbes aangeven dat ze zijn overleden in huisnummer 197. Wat volgens mij niet de boerderij met ‘jaartalanker’ 1860 is. Via Harke Gerbens komen we dus nog geen stap dichter bij de vraag over Eelke Meinertswei 5 !

We gaan het anders proberen.

Vries, Klaas B., gespiegeld

Klaas Vries

Ik denk dat vrijwel elke inwoner van Westergeest de bijgaand afgebeelde  “markante kop” van Klaas Vries [1879 – 1942] wel kent. Klaas Vries was getrouwd met Maaike Fokkema [1881]. Zij woonden destijds op Eelke Meinertswei 5 en dat biedt aanknopingspunten – er van uitgaande dat de boerderij al familiebezit was.

In een sfeer-artikel in de Leeuwarder Courant van 01 augustus 1986 staat dat de huidige boerderij is gebouwd op de fundamenten van een afgebrande stjelp.

Meer dan honderd jaar eerder wordt in dezelfde Leeuwarder Courant van 17 augustus 1860 inderdaad geschreven over een brand “in de stelphuizinge bewoond door den landbouwer F. Fockema onder Westergeest”.

Het is de boerderij van Fokke Tjibbes Fokkema [1818 – 1891] en deze man is de grootvader van Maaike Fokkema.

Het Algemeen Handelsblad van 20 augustus 1860 is nog specifieker wat de naam betreft en schrijft over “de boerenplaats van F. T. Fokkema”.

Als ik in de Leeuwarder Courant van 04 september 1860 een aanbestedingsadvertentie zie staan wordt het ook duidelijk dat het inderdaad Fokke Tjibbes Fokkema is die de boerderij weer heeft laten [her]bouwen – lees ook over de nieuwjaarswens die hij rond 1886 ontving◥.

Zo heeft in 1860 de huidige boerderij door een telg uit de bekende familie Fokkema zijn plek gekregen op de grond, die in 1832 kennelijk nog als bouwgrond in gebruik was bij Harke Gerbens Hoekstra.

U kunt meehelpen om onze dorpsgeschiedenis completer te maken! Weet u meer over deze boerderij of over de bewoners? Hebt u foto’s? Plaats dan een reactie onderaan deze ‘post’.


Deze post maakt deel uit van de QR-kuier, Eelke Meinertswei 5