hystoblog

Home » Westergeest » Honderden eigen rechters

Honderden eigen rechters

Het liep totaal uit de hand toen in 1915 de bevolking van Westergeest het recht in eigen hand nam. Dit [voor zover ik weet] laatste volksgerecht plaats vond plaats bij de woning Eelke Meindertswei 1.

Op zaterdag 16 oktober 1915 had burgemeester J. J. Woldringh van Kollumerland c.a. “den Gemeente-veldwachter Bos te Veenklooster en den politiedienaar Kloosterman te Zwagerveen opgedragen om op 16 en 17 October des avonds in het bijzonder te surveilleeren in de omgeving te Kollumerzwaag, naar aanleiding van mij gedane klachten omtrent aldaar gepleegde straatschenderijen, zoodat in den avond van 16 October 1915 te Westergeest geen Politie aanwezig was”­­.Bosgraaf, Tjalling

En juist op deze avond leken alle inwoners van Westergeest het gemunt te hebben op Tsjalling Bosgraaf [zie foto – op latere leeftijd], de op 14 augustus 1877 geboren zoon van Durk en Aukje Bosgraaf. Het verhaal gaat dat Tsjalling op een boerenwagen uit Veenklooster is weggehaald. Hij zou daar verkering hebben met Aukje van der Schaaf en haar zwanger hebben willen achterlaten: Tsjalling wilde van geen trouwen weten.

Twee tot driehonderd inwoners van Westergeest namen daarom het recht in eigen handen. De krant meldt later: “In het hele huis is geen raam meer te zien. De schoorsteen met bord etc. ligt tegen de grond, terwijl het eenvierde gedeelte van de dakpannen werd vernield. Een formeele verwoesting werd aangericht tot plotseling een siddering door ieders leden ging, want een der toeschouwers[…] zakte in elkaar en had opgehouden te leven”.

De overledene is Gooitsen Folkerts Postma. Gooitsen kwam te overlijden door een hartaanval. Hij woonde aan de Trekweg 1 en was op 27 mei 1875 getrouwd met de 34-jarige Frouwkje Pieters Knoop. Door de dood van Gooitsen werd de menigte stil: Langzamerhand droop het publiek nu af. Was dit niet gebeurd dan was het geheele huis met de grond gelijk gemaakt”.

De burgemeester moest zich verantwoorden bij de Commissaris der Koningin, mr. P.A.V. Baron van Harinxma thoe Slooten; die stuurde op 19 oktober een ‘Regeeringstelegram’ naar de burgemeester: “Zijn er afdoende maatregelen genomen ter voorkoming van verdere ongeregeldheden te Westergeest. Verzoeke spoedig omtrent het gebeurde, waarbij politie schijnt te hebben ontbroken, te rapporteren”.

De burgemeester reageerde nog dezelfde dag: “Rapport omtrent ongeregeldheden te Westergeest wordt heden verzonden terwijl maatregelen tegen herhaling daarvan zijn genomen”.

De burgemeester informeerde eveneens de Officier van Justitie: “Ik heb de eer UweEdelGestrenge medetedelen, dat […] door een grote menigte volk ergerlijke en grove vernieling is gepleegd aan de woning van DURK BOSGRAAF te Westergeest. […] De bedoelde woning is deerlijk gehavend, de ruiten zijn er uitgeslagen, de schoorsteen is er afgebroken, goten zijn afgerukt, terwijl gaten in de muren zijn gerameid en binnenshuis de kamer zeer veel is verbrijzeld”.

Op 4 november 1915 kon de burgemeester melden dat negen verdachten en drie getuigen door de Rechter Commissaris werden gehoord.

Nog tijdens het onderzoek en het onder de rechter brengen trouwde Tjalling Bosgraaf op 25 november 1915 met Aukje van der Schaaf [1876 – 1942] …

Toen eind december 1915 de zaak voor de rechter diende, werd de gebeurtenis door de Officier van Justitie een zeer ernstig misdrijf genoemd: “als een bevolking op deze wijze te werk gaat, is er geen macht, die er tegen op kan”.

Onderstaande krantanartikelen uit 1915, v.l.n.r: 15 oktober [Nieuwsblad van Friesland], 18 oktober [Leeuwarder Courant], 19 oktober en 24 oktober [Nieuwsblad van Friesland]

Deze post maakt deel uit van de QR-kuier


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: