hystoblog

Home » 2018 » mei

Maandelijks archief: mei 2018

Advertenties

Westergeest en de 80-jarige oorlog

Slag bij Heiligerlee [collectie Museum Slag bij Heiligerlee]

In 1568 begon de 80-jarige oorlog toen een bevrijdingsleger onder leiding van Lodewijk en Adolf van Nassau Groningen binnenviel. Tijdens de Slag bij Heiligerlee op 23 mei haalden de opstandelingen hun eerste overwinning. Hotse of Horatius Buma, in 1590 eigenaar van “Buma saete oppe Triemen”, nam deel aan deze slag en stond daarbij aan de zijde van de Nassaus. Daarom werd hij in 1569 verbannen.
Na de slag bij Jemgum [Oost Friesland] kwam een deel van de soldaten via ons gebied richting Leeuwarden. Met hen kwamen ook hun vrouwen en kinderen en de bewoners van onze omgeving moesten hen van voedsel, geld en paard & wagens voorzien.

‘Steatske soldaten’ haalden in onze omgeving het kerkzilver, misboeken en kleding uit de kerken om daarmee de strijd tegen de Spanjaarden te kunnen betalen. Ongetwijfeld zijn zij ook in de kerk van Westergeest geweest.
S. J. Van der Molen 43 schrijft in zijn boek “achtkarspelen” [1962] over een schoolmeester die mogelijk door de Spaansgezinden werd vermoord vanwege zijn verzet tegen de Spanjaarden. Het tekent de zeer roerige tijd, gevaarlijk voor de Hervormden en vijanden van Spanje, waarbij onze omgeving zich in de frontlinie bevond.

Rond 1580 koos stadhouder Rennenberg [George van Lalaign, stadhouder van Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel] partij voor de Spaanse koning. Deze stap is de geschiedenis ingegaan als het Verraad van Rennenberg. Fryslân bleef achter in het “kamp van de Opstand”, wat concreet inhield dat er in onze omgeving oorlog uitbrak.

Harmen Arends Idema [collectie dr. Oebele Vries]

Op 9 juli 1580 vielen de Spanjaarden en Spaansgezinden vanuit Kollum Dokkum aan, wat overigens niets opleverde. In de zomer van 1581 werd er zo hard gevochten dat “de gestaltenisse van Vrieslandt ellendich ende desolaet geweest is”.

Een jaar later was er vrijwel geen boer meer te vinden in de driehoek tussen Groningen, Leeuwarden en Dokkum – veel protestanten vluchtten naar Leeuwarden, Rooms Katholieken vluchtten naar Groningen.
Harmen Arends Idema werd ergens tussen 1580 / 1590 te Dokkum geboren. Verondersteld wordt dat boer Arend Bauckes en Jantsje Harmens [boer en boerin op de terp Westerburen] naar Dokkum zijn gevlucht, waar hun zoon Harmen Arends Idema werd geboren.

Ane Sapesz. en zijn vrouw Jents Jansendr. uit Westergeest kregen in de herfst van 1581 de pest en stierven. Zij waren naar Leeuwarden gevlucht ‘vermits de crijghsloepen ende beroerten’.

In 1594 viel Groningen in handen van de broers Maurits en Willem Lodewijk; de oorlog was voorbij en het normale leven kon weer worden opgepakt.

Advertenties

dodenherdenking 2018

foto Renske Smit – Dijkstra

Op 4 mei 2018 werd in Westergeest de traditionele dodenherdenking gehouden. Kinderen en volwassenen legden bloemen op de graven van omgekomen piloten. Jonge mannen die op 13 oktober 1941 en op 5 mei 1943 hun leven gaven voor onze vrijheid.

Onder de aanwezigen waren een zoon en dochter van één van hen: Ernest Robert Butson Magrath, uit Maidenhead – Berkshire, 28 jaar oud, sergeant, boordwerktuigkundige en schutter.

Zij kregen uit handen van Heine Steenstra een foto van het herdenkingsbord zoals dat bij de ‘Gerkesbrêge‘ geplaatst gaat worden.

zes jonge mannen komen om

vergelijkbaar toestel: Wellington Mk Ic, P9249 [collectie www.strijdbewijs.nl]

vergelijkbaar toestel: Wellington Mk Ic, P9249 [collectie http://www.strijdbewijs.nl]

Op 13 oktober 1941 stortte een Engelse bommenwerper van de Royal Air Force neer, de Wellington MK 1c, X 9822 BL-J

De Wellington stijgt op 12 oktober 1941, om 19.26 uur, samen met twee andere toestellen, op in Alconbury in Groot-Brittannië, met als bestemming Bremen. Het zicht is beperkt en daarom maakt het toestel snel hoogte om boven de bewolking uit te komen. Aan boord zijn acht zware bommen met een totaalgewicht van zo’n 1800 kilo. Aan boord bevinden zich zes bemanningsleden:

  • George Frederick Bateman, uit Blackpool – Lancashire, 21 jaar oud, sergeant, eerste piloot.
  • Peter Alan Milton, uit Bath – Somerset, 20 jaar oud, sergeant, tweede piloot.
  • Harold Frederick Eyre, uit Balham – London, 19 jaar oud, sergeant, boordwerktuigkundige schutter.
  • Frederick Jenkins, uit Ramsgate – Kent, 25 jaar oud, pilot officer, verkenner en navigator.
  • Harry Richard Legg, uit Ditchling – Sussex, 23 jaar oud, sergeant, schutter.
  • Ernest Robert Butson Magrath, uit Maidenhead – Berkshire, 28 jaar oud, sergeant, boordwerktuigkundige en schutter

Helmut LENT

Nazi autographed postcart of Helmut LENT [collectie http://www.icollector.com]

Om 22.20 uur ontvangt de basis in Engeland bericht dat de missie is afgebroken. Het toestel heeft Bremen niet bereikt en keert terug naar huis. De bommen worden onderweg afgeworpen. Het toestel vliegt alleen en wordt opgemerkt door een Duitse radarpost, waarschijnlijk Schlei van Schiermonnikoog. Er gaat een bericht naar de luchtbasis van Leeuwarden en Oberst Leutnant Helmut Lent, een jagerpiloot, wordt naar de Wellington gedirigeerd.

Op het moment dat Lent de Wellington ziet, vliegt deze boven de Lauwerszee, ter hoogte van Zoutkamp. Lent komt met grote snelheid aanvliegen en positioneert zich onder de Wellington, waar hij niet gezien kan worden. Dan neemt hij gas terug en trekt zijn toestel omhoog. Met de salvo’s die hij daarna afvuurt, raakt hij de motoren, waarna het toestel in brand vliegt. Het is net na middernacht als het toestel brandend neerstort in een weiland bij Westergeest.

Een en ander gaat zo snel dat de bemanning geen tijd heeft het toestel te verlaten. Alle zes inzittenden komen om het leven. Zij worden met militaire eer, onder grote publieke belangstelling van de lokale bevolking, begraven op de begraafplaats bij de kerk in Westergeest, waar hun graven nog steeds zijn te vinden. Ieder jaar, op 5 mei, wordt herdacht dat deze jongen mannen hun leven gaven voor de vrede en worden er bloemen en kransen gelegd.

Op 4 mei 2018 waren zoon en dochter van sergeant Magrath in Westergeest aanwezig bij de dodenherdenking – klik hier voor enkele foto’s.

weet u ook wat te vertellen over deze gebeurtenis? Of hebt u foto’s. Voel u dan vrij om te reageren op deze post. Samen maken we dan ook deze geschiedenis completer.