hystoblog

Home » 2015 » maart

Maandelijks archief: maart 2015

Advertenties

Een auto !

Een verweerde foto. Van een woning uit Westergeest. Eelke Meinertswei, waar nu Minke Adema woont.

Grote kans dat de afbeelding eens roemloos zou verdwijnen; uiteindelijk worden weggegooid. Nu is de foto gedigitaliseerd en te vinden op het wereldwijde web. Zodoende vond ik de foto op www.foestrumerarchief.nl. Met de vermelding dat de foto uit 1951 dateert. Daarbij nóg een foto  van dezelfde woning. Maar dan een jaar eerder.

Beide foto’s zijn in deze post opgenomen. En als ik de twee foto’s met elkaar vergelijk, valt mij wat op. De foto met de auto lijkt met een bepaald doel gemaakt – maar daar kom ik straks op.

Op de foto uit 1950 wordt het gezin van Jan Pijnacker [1913 – 1990] en zijn vrouw Taekje Tamminga [1916 – 1989]  heel ontspannen en ogenschijnlijk ‘op z’n alledaags’ afgebeeld. Deze foto lijkt van veel recentere datum te zijn dan de 2e foto. Maar schijn bedriegt.

Op de foto uit 1951 staat een auto afgebeeld. Met het kenteken B-22031. Dit kenteken werd op 12 maart 1936 op naam gezet van een vorige eigenaar: Johann G. Grüschke uit Franeker [Harlingerweg 48].

Wat mij nu opvalt tussen beide foto’s is het toegangspad tot de woning. Dat pad lijkt breder gemaakt te zijn, wellicht omdat Jan Pijnacker in de tussen de foto’s liggende tijd de auto had gekocht. En die naast zijn woning wilde parkeren.

En dan maakt de verweerde, bijna verloren foto plotseling de [gepaste] trots en dankbaarheid van de familie zichtbaar. De foto lijkt te zijn gemaakt om zowel de woning als de ‘nieuwe’ auto vast te leggen.

Jan Pijnakker had een auto gekocht. Mogelijk wilde hij met deze foto zelfs zijn herinnering aan deze belangrijke gebeurtenis in zijn leven vastleggen. En wilde hij deze herinnering visueel bewaren en koesteren.

En nu jij. Geef hieronder een reactie als je meer weet over deze mensen of over dit onderwerp. Help zo onze [dorps]geschiedenis compleet te maken.

 

Advertenties

Het geheim van de sleutel

topografische kaart 1870 -1935De piepende toon uit de koptelefoon was de eerste aanwijzing. De metaaldetector was over metaal gezwaaid. Het bleek de plek te zijn waar jarenlang een sleutel verborgen lag [sterretje rood omcirkelde gebied]. Een sleutel, ooit gebruikt om te ontsluiten omsluit nu het geheim van wie ooit de eigenaar is geweest.

Ik wilde een poging doen die eigenaar te achterhalen en begin die zoektocht op de plek waar ik de sleutel vond: ‘op it Langlân’. Bij de bewoners van de al lang afgebroken woningen.

Op bovenafgebeelde oude topografische kaart 1870 – 1935 staan ‘op it Langlân’ rond het Mounehiem een aantal woningen ingetekend: enkele aan de kant van Westergeest en enkele aan de kant van Oudwoude. De woningen stonden bij een eeuwenoud kruispunt. Een eeuwenoude route welke eertijds door monniken werd gebruikt kruistte het eeuwenoude veenriviertje.

Over dat veenriviertje – dat vroeger de grens vormde tussen Westergeest en Oudwoude – lag tot in de vorige eeuw een overbrugging: ‘DE LANGE BALKE’.

Daarnaast, op de plek waar nu nog het ‘mounehiem’ het landschap bepaald, stond een poldermolen. In 1870 gebouwd met een stenen onder- en bovenbouw maar met riet gedekt. De molen had een grote watercapaciteit en moest de hele Warren tot aan de Zomerweg en langs Oudwoude op peil houden.

Het oude pad dat destijds vanaf Westergeest toegang gaf tot de woningen, begon na het graven van de Nieuwe Zwemmer iets verder dan ‘Ten Dele’. Vandaar liep het  richting ‘mounehiem’.

  • 1e woningLanglân, 1940

De eerste woning die ingetekend staat was die van de familie Arend [1913 – 1956] en Saakje Galema [1914 – 1993]. Bijgaande foto dateert van 1940. De woning diende toen enkele malen als onderduikadres van Pieter van der Kloet. Ook postbode Anne Huisman heeft ondergedoken gezeten bij Arend en Saakje Galema op het Langlân. “De ratten rûnen ús oer de kop. Mar it wiene hiele bêste minsken”. Arend is een keer door de Duitsers opgepakt geweest toen hij de melk naar de weg bracht.

  • 2e woning

De tweede ingetekende woning is al langer verdwenen. De mensen die ik tot nu toe sprak konden zich alleen nog de fundamenten herinneren. Mogelijk was dit, zo werd mij verteld, de woning van de molenaar van de al genoemde poldermolen. Deze molenaars waren achtereenvolgens:

  1. Moune, Langland, (mounehiem)Dirk Johannes Vlint [1833 – 1914], een klein mannetje. Hij trouwde in 1872 met Regina Bok [1845 – 1925], een grote vrouw. Hij was rond 1890 de molenaar.
  2. Jan Jonker [1875 – 1918]. Jan was op 23 mei 1903 getrouwd met de 27-jarige Detje Hoekstra [1873]. Jan was 42 jaar toen hij kwam te overlijden. Het heeft er alle schijn van dat hij slachtoffer is geworden van de gevreesde Spaanse Griep.
  3. Yke de Jong [1890]. Yke trouwde op 24 mei 1913 met Pietje Kootstra [1887] en vertrok na de afbraak van de molen naar de Triemen. Hij werd veehouder.

De molen was nogal onderhoudsgevoelig, de bemaling arbeidsintensief en duur. Dus werd gezocht naar een oplossing. Die werd gevonden in elektriciteit, maar aan het Langlân was dat niet voorhanden. Daarom werd er rond 1927 een elektrisch gemaal gebouwd op een nog lagere plek, aan de Zomerweg/Trekvaart bij de Bonte Houn. Door het nieuwe gemaal werd de molen overbodig en afgebroken.

  • 3e woning ?

De derde woning roept nog meer vragen op. Wie woonden daar dan? Hendrik Epema die volgens Foestrumer Archief in de eerste woning zou hebben gewoond, wordt ook bij de derde woning genoemd als bewoner.

En Tsjisse en Brechtje van Dijk die op Foestrumer Archief staan afgebeeld voor een woning op het Langlân. Wie was dit gezin en voor welke woning staan ze afgebeeld?

Door de gevonden sleutel is een stukje uit de dorpsgeschiedenis beschreven, maar heb ik veel vragen gehouden. En ik heb nog steeds niet de échte eigenaar van de sleutel gevonden.

Misschien blijft die informatie wel voor altijd omsloten in het geheim van die sleutel.

Nu is het jouw beurt. Deel wat jij weet over deze mensen, over dit onderwerp. Geef hieronder een reactie en help ook deze geschiedenis compleet te maken.

 


Bronnen:

1976, bermbrand

HISGISVoorheen ontbrak de rechtstreekse verbinding tussen de Gerkesbrêge [de brug over de Âldswemmer] en Keatlingwier. Het gebied waar in de jaren 1873 / 1874 een nieuwe kustweg werd aangelegd is op de hierboven afgebeelde kaart rood omcirkeld. Deze nieuwe weg heb ik op de achtergond iets zichtbaar gemaakt, evenals de in 1880/1881 gegraven Nieuwe Zwemmer.

De verticale zwarte streep in het midden van de afbeelding, is de rand van een onderliggende kaart.

De gemeente plaatste in 1873 een aantal keren bijgaande advertentie.1873-08-15, Leeuwarder Courant

 

Honderd jaar later. Om precies te zijn 1976.

De zomer was warm. De gemiddelde temperatuur 18.4 °C. Er werd 813.8 uren zon geregistreerd en gemiddeld 112.6 millimeter neerslag gemeten. Daarmee stond deze zomer op de vierde plaats wat betreft de hoogste gemiddelde temperatuur sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901.

De droge hitte geselde de natuur. En broeiende veengrond ontwikkelde zich tot een bermbrand. Precies op het honderd jaar eerder aangelegde traject. Mijn vader, Jan Steenstra, ontdekte de brand en waarschuwde de brandweer.

Onder deze post een foto-impressie die ik destijds maakte met mijn eerste Kodak fototoestel.

 


 

Simon de Vries

B-256Simon de Vries spande zijn hond áchter de wagen, zo blijkt uit deze foto uit het Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland [Kollumer Courant 29 maart 2006].

Zoekend naar Simon de Vries kom ik terecht in de archieven van de gemeente Achtkarspelen. Daar werd op 17 september 1882 zoon Simon geboren in het gezin van Bindert en Hielkje de Vries – Luimstra.

1943-09-21, Friesche CourantOp de website www.binnenbuitenpost.nl wordt geschreven over Simon de Vries [1882] die een garage had in Buitenpost en getrouwd was met Feikje Harders. Die informatie leidde al snel tot de archieven van de gemeente Kollumerland waar Simon de Vries en Feikje Harders zijn getrouwd op 24 mei 1906.

Ze krijgen volgens mij vijf kinderen. Dat blijkt uit de rouwadvertentie die het gezin op 21 september 1943 plaatste in de Friesche Courant omdat hun zoon Sytze op jonge leeftijd kwam te overlijden – nota bene op zijn eigen verjaardag en kennelijk na een zwaar ziekbed. Sytze was monteur.

Daardoor kan de besnorde man op de foto worden geïdentificeerd als

  • Simon de Vries
  • * 17 september 1882 te Drogeham
  • † 17 mei 1952

Hij was getrouwd met

  • Feikje Harders
  • * 07 april 1881 in het gezin van Sytze Harders en Rindertje Wybrandi
  • † 22 december 1957 ?

En toen ontving ik een reactie van Feikje Breekveldt, kleindochter van Simon. Zij schrijft: “Opa is geboren in Westergeest, ik weet niet hoelang hij daar heeft gewoond. Hij heeft een rijwiel bedrijf gehad in Buitenpost op de Bakkershoek, daarna is hij naar Kollum verhuisd. Daar had hij een rijwielen en taxi bedrijf“.

Opa deed ook taxi werk met de hondekar.  Ik ken een verhaal dat hij in een greppel is beland met de kar toen hij een mevrouw van het station moest halen“.

Daarnaast stuurde Feikje Breekveldt twee foto’s:

noot 1: mogelijk worden bedoeld Rein Heins [29|09|1875 Koudum – 1963 Leeuwarden] en zijn vrouw Rinkje Smit [23|04|1864 Oosthem – 11|01|1947 Leeuwarden]. Dit stel was getrouwd op 30 augustus 1911.


  • Feikje Breekveldt
  • Tjisse Peterson
  • Foto grafsteen: http://www.graftombe.nl
  • Rouwadvertentie: Friesche Courant, 21 september 1943